ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΑΔΕΔΥ: η παρέμβαση του ΝΙΚΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ υπεύθυνου τμήματος ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ

***

Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ

και

ΟΙ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΕΣ

ΜΝΗΜΟΝΙΑΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

παρέμβαση του  ΝΙΚΟΥ  ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

υπεύθυνου τμήματος Δημόσιας Διοίκησης ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ

***

Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι.

Σε αυτή τη χρονική συγκυρία ως κυρίαρχο στοιχείο αναδεικνύεται η λυσσαλέα επίθεση στο δημόσιο (στενό και ευρύτερο) με στόχο το ξήλωμα του κοινωνικού κράτους. Σήμερα, με πρόσχημα την οικονομική κρίση, η κυβέρνηση αλλά και οι κυρίαρχες Ευρωπαϊκές πολιτικές και οικονομικές δυνάμεις, επιχειρούν συστηματικά την κατάργηση όλων των δομών του κράτους, την εκχώρηση των πιο νευραλγικών τομέων σε ιδιωτικά συμφέροντα εγχώρια και διεθνή, την άγρια διάλυση κάθε κατάκτησης του κοινωνικού κράτους, τη ριζική αναδιανομή του παραγόμενου οικονομικού πλούτου υπέρ του μεγάλου κεφαλαίου και των ανώτερων κοινωνικών τάξεων.

 

Το κοινωνικό κράτος και ο ρόλος του κράτους

Μιλάμε για κατάργηση του κοινωνικού κράτους και την ιδιωτικοποίηση των λειτουργιών του. Αυτό δεν γίνεται ξαφνικά. Υπάρχει μια πορεία.

Κατ’ αρχάς το κράτος πρόνοιας, ως προϊόν του συσχετισμού των ταξικών δυνάμεων μέσα στη μεταπολεμική περίοδο, άρχισε να αμφισβητείται και να περιορίζεται, αρχικά στη Μεγάλη Βρετανία και τις ΗΠΑ και αργότερα σε όλη την Ευρώπη, φυσικά και στη χώρα μας. Το δόγμα της ελεύθερης αγοράς, αμφισβητώντας τον κρατικό παρεμβατισμό, επιχείρησε να περιορίσει το κράτος και τη Δημόσια Διοίκηση. Εισήγαγε λογικές και πρακτικές του μάνατζμεντ στο δημόσιο σε μια κατεύθυνση επιχειρηματικών – αγοραίων μοντέλων διοίκησης.

 

Οι παθογένειες της Δημόσιας Διοίκησης στην Ελλάδα και οι πολιτικές που ασκήθηκαν

Τα μοντέλα αυτά επιδιώχθηκε να εφαρμοστούν και στη χώρα μας, αλλά σε μια κρατική δομή με τις γνωστές χρόνιες παθογένειες.

Οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, με τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές τους, με τη διαπλοκή πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, την προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων σε βασικούς τομείς, λειτούργησαν όλα αυτά τα χρόνια με βασικούς πολιτικούς στόχους τον περιορισμό του κράτους και την εκχώρηση βασικών αρμοδιοτήτων του δημοσίου στον ιδιωτικό τομέα.

Επί πλέον βασικοί τομείς ευθύνης και αρμοδιότητας της κεντρικής διοίκησης, όπως ο εποπτικός και ρυθμιστικός της ρόλος, υποκαταστάθηκαν σε αρκετές περιπτώσεις από την ευρύτατη χρήση των Ανεξάρτητων Διοικητικών Αρχών, στο όνομα προβλημάτων και δυσλειτουργιών της διοίκησης. Η προσπάθεια περαιτέρω αποδυνάμωσης της διοίκησης με αφαίρεση στην ουσία σημαντικών αρμοδιοτήτων και ενίσχυσης μιας πρωθυπουργοκεντρικής εξουσίας, δρα συμπληρωματικά στο παραπάνω πλαίσιο.

 

Οι μνημονιακές πολιτικές στο χώρο του Δημοσίου

 Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται τα μνημονιακά σχέδια του νεοφιλελευθερισμού για τη βίαιη διάλυση του δημόσιου και κοινωφελούς χαρακτήρα των υπηρεσιών, όσες παρείχε μέχρι τώρα στους πολίτες το κράτος. Οι δρομολογούμενες απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων, σε συνδυασμό με το κύμα συνταξιοδοτήσεων λόγω της διάχυτης αβεβαιότητας και ανασφάλειας, ο δραστικός περιορισμός των προσλήψεων, η παραπέρα συγχώνευση και κατάργηση δεκάδων οργανισμών του δημοσίου, η εκποίηση ακίνητης περιουσίας, οι συνεχόμενες περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και στο ΠΔΕ, η διεύρυνση των ιδιωτικοποιήσεων, η κατάργηση δεκάδων υποκαταστημάτων Εφοριών και ΙΚΑ σε όλη την Ελλάδα, η κατάργηση ή συγχώνευση νοσοκομείων, σχολείων και παιδικών σταθμών, η κατάργηση δομών πρόνοιας κλπ δημιουργούν μια ζοφερή εικόνα στο χώρο του δημοσίου. Οι μνημονιακές πολιτικές έχουν στραγγαλίσει τους Δήμους, σε συνδυασμό με την έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης από την κεντρική διοίκηση και τα προβλήματα από την εφαρμογή του «Καλλικράτη», οι οποίοι οδηγούνται πλέον σε χρεοκοπία.

Οι νεοφιλελεύθερες δυνάμεις θεωρούν ότι η σημερινή Ελληνική Δημόσια Διοίκηση αποτελεί τροχοπέδη για την προώθηση των «διαρθρωτικών» αλλαγών που επιχειρούνται στο πλαίσιο των μνημονίων. Έτσι τρόϊκα και τρικομματική κυβέρνηση επιχειρούν να επιβάλουν τις πολιτικές του μικρότερου κράτους, με τη δραματική συρρίκνωση δομών και προσωπικού, τις νέες καταργήσεις – συγχωνεύσεις φορέων του δημοσίου, την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση των λειτουργιών του κλπ, δημιουργώντας όμως παράλληλα δομές που θα εξυπηρετούν τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης. Αυτό το άγριο και άκρως νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα το ονομάζουν αναγκαία διοικητική μεταρρύθμιση ή αναδιάρθρωση της δημόσιας διοίκησης.

Τα παραπάνω επιφέρουν την απονέκρωση της Δημόσιας Διοίκησης (και συνακόλουθα την πλήρη διάλυση του κράτους), η οποία αδυνατεί πλέον να επιτελέσει ακόμη και τις στοιχειώδεις λειτουργίες της, σε μια  χρονική συγκυρία μάλιστα που, λόγω της βαθειάς οικονομικής κρίσης, είναι πιο αναγκαίο από ποτέ ένα ισχυρό, δημοκρατικά διαρθρωμένο και κοινωνικά αποτελεσματικό κράτος προκειμένου να καλύψει βασικές ανάγκες των χειμαζόμενων πολιτών.

Η προπαγάνδα

Η επιχείρηση αυτή μεθοδεύεται μέσα από μια πρωτοφανή προπαγάνδα. Βρίσκουν τον εύκολο, τον αδύναμο κρίκο, τους δημοσίους υπαλλήλους και χτυπούν. Εκμεταλλεύονται τις γνωστές παθογένειες και νοσηρές καταστάσεις στη λειτουργία του δημοσίου, την αρνητική εικόνα που έχει σχηματιστεί στην κοινή γνώμη. Αποκρύπτουν όμως ότι αυτό το πελατειακό, αναποτελεσματικό, γραφειοκρατικό κράτος είναι αποτέλεσμα της διαχρονικής πολιτικής ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ. Βομβαρδίζοντας την κοινή γνώμη με απαράδεκτους  και απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς για το έργο και την απόδοση των εργαζομένων στο δημόσιο, επιδιώκουν την κατασυκοφάντηση του ρόλου, της αποτελεσματικότητας και σε τελευταία ανάλυση της ίδιας της χρησιμότητας του δημόσιου τομέα. Στήνουν το σκηνικό ενοχοποίησης και καλλιέργειας κλίματος συλλογικής ευθύνης, προωθούν στο έπακρο τον κοινωνικό αυτοματισμό. Επιδιώκουν να αναδείξουν ως κεντρική αιτία της κρίσης, το δήθεν τεράστιο και σπάταλο δημόσιο τομέα, ο οποίος πρέπει πάση θυσία να μειωθεί.

Τα επίσημα στοιχεία όμως σχετικά με τον αριθμό και τις αμοιβές των δημοσίων υπαλλήλων, τις δημόσιες δαπάνες, είναι αποκαλυπτικά και καταρρίπτουν τους σχετικούς μύθους, σύμφωνα με τα οποία το μέγεθος και η μέση αμοιβή των απασχολούμενων στο δημόσιο τομέα στην Ελλάδα είναι χαμηλότερη σε σχέση με τα μέσα ευρωπαϊκά μεγέθη και κατά συνέπεια δεν είναι δυνατή η ανάδειξη της μέσης αμοιβής και της συνολικής μισθολογικής δαπάνης ως των βασικών προβλημάτων στη λειτουργία του δημοσίου τομέα. Εξίσου χαμηλό είναι για τη χώρα μας – συγκριτικά με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες – το ποσοστό των εργαζομένων στο Δημόσιο σε σχέση με το σύνολο του εργατικού δυναμικού, καθώς επίσης το ίδιο συμβαίνει και με το σύνολο των δημοσίων δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Αξιολόγηση – Νέα οργανογράμματα – Συρρικνώσεις – Απολύσεις 

Φίλοι και φίλες.

Η τρικομματική κυβέρνηση προωθεί πλέον διαδικασίες που οδηγούν – στην ουσία – σε απολύσεις στο δημόσιο, σε συσχέτιση με μια ψευδεπίγραφη αξιολόγηση των δομών και του προσωπικού, αντιεπιστημονική, πρόχειρη και αυθαίρετη. Οι συρρικνώσεις των οργανικών μονάδων ξεπερνούν το 50-60%, οδηγούν δε σε καταργήσεις οργανικών θέσεων, αυτών που θα θεωρηθεί ότι πλεονάζουν (αναμένεται να ξεπεράσουν το 25%) και κατά συνέπεια χιλιάδες εργαζόμενους στη διαθεσιμότητα σύμφωνα με το Ν.4093/2012, με ό,τι αυτό συνεπάγεται (προθάλαμος απόλυσης).

Παράλληλα προωθείται η υλοποίηση των διατάξεων του νέου αυταρχικού πειθαρχικού δικαίου των δημοσίων υπαλλήλων, που θεσμοθετήθηκε όχι για να πατάξει φαινόμενα διαφθοράς, αλλά για να καθυποτάξει, εκφοβίσει και να διώξει υπαλλήλους θέτοντάς τους σε καθεστώς αργίας ακόμα και για υποδεέστερα παραπτώματα, καταργώντας και αυτό το τεκμήριο της αθωότητας. Στο έπακρο του κοινωνικού αυτοματισμού, επιχειρείται εν δυνάμει η σπίλωση όλων των δημοσίων υπαλλήλων, που χαρακτηρίζονται συλλήβδην ως «επίορκοι». Μαζί με τους πραγματικά επίορκους κινδυνεύουν να βρεθούν και οι υπάλληλοι που ασκούν με εντιμότητα και ευσυνειδησία το έργο τους ή τα συνδικαλιστικά τους δικαιώματα. Οι στόχοι είναι προφανείς. Η εξυπηρέτηση των βάρβαρων μνημονιακών δεσμεύσεων.

Η οργανική υποβάθμιση, με αυτές τις δραστικές συρρικνωμένες δομές, τομέων νευραλγικής σημασίας για τον κοινωνικό, ελεγκτικό και παραγωγικό χαρακτήρα του δημοσίου, είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει δυσλειτουργίες, περαιτέρω υποβάθμιση και ουσιαστική διάλυση των δημοσίων υπηρεσιών, σε τελευταία δε ανάλυση την αιτιολογική βάση για ιδιωτικοποίηση των λειτουργιών τους.

Η συγκυβέρνηση, προσπαθεί βέβαια να αποπροσανατολίσει τον κόσμο, επαναλαμβάνοντας ότι «η διαθεσιμότητα δεν οδηγεί σε απολύσεις αλλά σε μετακινήσεις προσωπικού», ότι «η κατάρτιση νέων οργανογραμμάτων δεν συνδέεται με απολύσεις» κλπ. Η ίδια όμως η πραγματικότητα διαψεύδει πανηγυρικά τους ισχυρισμούς αυτούς. Υπάρχει πάνω απ’ η όλα η ίδια η μνημονιακή υποχρέωση για συρρίκνωση του τομέα δημόσιας διοίκησης κατά 150.000 άτομα έως το τέλος του 2015, εκ των οποίων 25.000 για το 2013. Η συγκυβέρνηση επείγεται να προωθήσει άμεσα το όλο πρόγραμμα με τις απολύσεις, δεδομένου ότι αυτό συναρτάται και με την καταβολή της επόμενης δόσης, αλλά και με την ομαλή ροή της χρηματοδότησης στο πλαίσιο των επόμενων δόσεων. Τέτοια νούμερα δεν είναι δυνατόν βέβαια να προκύψουν μόνο με συνταξιοδοτήσεις. Τα υπόλοιπα είναι για παραπλάνηση της κοινής γνώμης και επικοινωνιακά τερτίπια. Οι αποχωρήσεις θα προκύψουν και από την αξιολόγηση δομών, όπως επισημαίνεται στην απάντηση του αρμοδίου επιτρόπου της Κομισιόν Όλι Ρεν, σε σχετική ερώτηση του Ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ Νίκου Χουντή. Εξάλλου το εύρος λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης, συνεπώς και του αναγκαίου προσωπικού, προσδιορίζεται από την κυβέρνηση με την χαρακτηριστική δήλωση του κ. Μανιτάκη στη Βουλή ότι η κυβέρνηση «σκοπεύει να διατηρήσει μόνο τις αναγκαίες και χρήσιμες για το κοινωνικό σύνολο δημόσιες υπηρεσίες, που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να επιτελέσουν ιδιωτικοί φορείς».

Πρέπει να καταστεί σαφές ότι το μικρότερο κράτος και οι λεγόμενες διαρθρωτικές αλλαγές που προωθούν, μέσα από μεγαλεπήβολες εξαγγελίες για «διοικητική μεταρρύθμιση», με τις αξιολογήσεις δομών και προσωπικού της δημόσιας διοίκησης, τη συρρίκνωση των υπηρεσιακών δομών των δημοσίων υπηρεσιών και οργανισμών, την κινητικότητα των υπαλλήλων, τις διαθεσιμότητες κλπ, δεν συνιστούν διοικητική μεταρρύθμιση, δεν έχουν σχέση με την αντιμετώπιση των παθογενειών ή δυσλειτουργιών της κρατικής μηχανής, ούτε θα λύσουν το δημοσιονομικό πρόβλημα της χώρας, όπως ισχυρίζονται, αλλά συγκλίνουν σε ένα στόχο. Είναι προσανατολισμένες στη διάλυση δημοσίων υπηρεσιών και ιδιωτικοποίησης των λειτουργιών τους, σε απολύσεις προσωπικού, στην ολοσχερή κατάργηση του κοινωνικού κράτους και των δημόσιων αγαθών, στην πλήρη αποδυνάμωση των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους, στην άλωση της δημόσιας διοίκησης, στη συνέχιση και διεύρυνση του κομματισμού στο δημόσιο.

Επιχειρείται η δημιουργία ενός κράτους συρρικνωμένου, αποδιαρθρωμένου, συγκεντρωτικού, αναποτελεσματικού, αφυδατωμένου από ουσιαστικές και παραγωγικές δραστηριότητες, πόρους και προσωπικό, ώστε να υποκατασταθεί από τον ιδιωτικό τομέα και να μετεξελιχθεί σε διεκπεραιωτικό μηχανισμό εξυπηρέτησης των επιχειρηματικών συμφερόντων. Σε αυτό το πλαίσιο προετοιμάζεται το προφίλ ενός δημοσίου – κρατικού υπαλλήλου (όσοι θα έχουν απομείνει) γενικών καθηκόντων των 500 €, φοβισμένου και έρμαιου της κάθε φορά κρατικής ή κομματικής αυθαιρεσίας.

Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ

Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν υπερασπίζεται τη σημερινή κατάσταση και πιστεύει ότι η αναβάθμιση και ριζική αλλαγή της δημόσιας διοίκησης αποτελεί αδήριτη ανάγκη. Η απάντηση όμως δεν είναι η διάλυση και ιδιωτικοποίηση του δημόσιου τομέα.

Εκείνο που σήμερα, περισσότερο από ποτέ, απαιτείται είναι η υπεράσπιση του κοινωνικού κράτους και του δημόσιου χαρακτήρα του, μια συνολική δημοκρατική αναδιάρθρωση, η παραγωγική ανασυγκρότηση της Δημόσιας Διοίκησης, με την πάταξη του κομματισμού και των πελατειακών σχέσεων, την καθιέρωση της αξιοκρατίας, την αναβάθμιση και ενίσχυση του δημόσιου και κοινωνικού χαρακτήρα των δημοσίων υπηρεσιών, έτσι ώστε να καλύψει τις ανάγκες του κοινωνικού συνόλου και να αποτελέσει βασικό μοχλό της αναπτυξιακής πορείας της χώρας.

Χρειάζεται ένα νέο πρότυπο Δημόσιας Διοίκησης που θα λειτουργεί με διαφάνεια, θα είναι αποδοτική και κοινωνικά αποτελεσματική, θα στοχεύει στην εξυπηρέτηση του πολίτη και στην καταπολέμηση της πολυεπίπεδης διαφθοράς, στην αξιοποίηση των υλικών πόρων και του ανθρώπινου δυναμικού σε ένα συνεκτικό σύστημα κεντρικής - περιφερειακής - τοπικής διοίκησης, ώστε να δημιουργεί τις προϋποθέσεις δημοκρατικού συλλογικού ελέγχου στη βάση.

Όλα αυτά βέβαια δεν είναι υπόθεση μόνο των δημοσίων υπαλλήλων. Είναι υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.