Η τελική έκθεση της ομάδας επεξεργασίας του οργανισμού της ΓΓΑ του 2006-2008.

Το παρελθόν, συχνά, εμπειρότερο από το παρόν...

Μια χρήσιμη υπενθύμηση-παρουσίαση, όχι βέβαια για αντιγραφή, αλλά  για παραδειγματισμό. Οι οργανισμοί δεν "συντάσσονται" μέσα σε μια βδομάδα...Και να σημειωθεί ότι  το παρακάτω κείμενο αποτελούσε το επιστέγασμα μιας πολυσέλιδης  μελέτης.

 ***

Η σημερινή οργανωτική δομή της ΓΓΑ εγκρίθηκε το 1985 και έκτοτε έχει μερικώς τροποποιηθεί τόσο με την προσθήκη οργανικών μονάδων, όσο και με τη σύσταση γραφείων.

Ο διαπιστωμένος χρόνιος διεκπεραιωτικός ρόλος της ΓΓΑ σε σχέση με τα Αθλητικά Σωματεία και τις Ομοσπονδίες, η αποσπασματικότητα, ο υποκειμενισμός και η προχειρότητα που διαπιστώνονται χρόνια τώρα στις ασκούμενες αθλητικές πολιτικές και στη δημιουργία των αθλητικών υποδομών, η παντελής έλλειψη οποιασδήποτε έννοιας σχεδιασμού – προγραμματισμού, η ανάγκη ανάδειξης του ουσιαστικού επιτελικού ρόλου της ΓΓΑ, καθώς και της διαμόρφωσης των παρεμβάσεων της πολιτείας στα αθλητικά δρώμενα της χώρας με βάση τη θεσμική καθιέρωση αντικειμενικών, αξιοκρατικών και μετρήσιμων κριτηρίων, επιβάλλουν την πραγματοποίηση του κεντρικού επαναπροσδιορισμού της λειτουργίας της ΓΓΑ και τον ριζικό επανασχεδιασμό του οργανωτικού της πλαισίου.

Επί πλέον, σε όλο το φάσμα της Δημόσιας Διοίκησης, η ανάγκη και η γενική τάση για τη δημιουργία ευέλικτων και αποτελεσματικών δομών που να εστιάζουν στην άμεση και αποτελεσματική εξυπηρέτηση του πολίτη και η σύγχρονη απαίτηση για δημιουργία οργανισμών με αμιγώς επιτελικό χαρακτήρα, δημιουργεί την ανάγκη για αναδιοργάνωση και εκσυγχρονισμό της οργανωτικής δομής της ΓΓΑ.

 Η κατάρτιση του νέου Οργανισμού της ΓΓΑ, που αποτυπώνει οργανωτικές δομές και διαδικασίες, δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά ένα απαραίτητο εργαλείο για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων και την υλοποίηση μακροχρόνιων αθλητικών σχεδιασμών. Συνεπώς, ο προγραμματισμός είναι η πρώτη λειτουργία της Διοίκησης και αποτελεί προϋπόθεση για την αποτελεσματική οργάνωση της Υπηρεσίας και την ουσιαστική αναβάθμιση των παρεχομένων από το κράτος υπηρεσιών, αξιοκρατικά ιεραρχημένων και ισόρροπα αθλητικά κατανεμημένων, προς την αθλούμενη νεολαία και το κοινωνικό σύνολο.

Η ΓΓΑ πρέπει να είναι μια Υπηρεσία προσανατολισμένη στις ανάγκες και την εξυπηρέτηση των πολιτών και των αθλητικών φορέων, μια εξωστρεφής Υπηρεσία στην υπηρεσία του ελληνικού αθλητισμού. Ο αθλούμενος πολίτης, ο νεαρός αθλητής, το αθλητικό σωματείο, ο προπονητής, η αθλητική ομοσπονδία, οι φίλαθλοι, αποτελούν το κοινό στο οποίο απευθύνονται οι υπηρεσίες της ΓΓΑ.

Από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να αναδειχθούν και να αποτυπωθούν στον προγραμματισμό, άρα και στο οργανωτικό σχήμα, νέοι τομείς ή τομείς που είναι ανενεργοί.

Ίσως δεν υπάρχει μια «ιδεώδης» δομή ή μια δομή που να έχει την καθολική αποδοχή, το ζητούμενο είναι η δομή που θα ανταποκρίνεται καλύτερα και αποτελεσματικότερα στην υλοποίηση του προγραμματισμού.

Ο ανθρώπινος παράγοντας, το στελεχιακό δυναμικό, που αποτελεί ένα κεφαλαιώδους σημασίας παράγοντα στην υλοποίηση του οργανωτικού σχήματος, δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με τη λογική του «διαθέσιμου προσωπικού που πρέπει να τακτοποιηθεί με κάποιο τρόπο στο οργανόγραμμα», ούτε βέβαια να προσαρμοστεί το οργανόγραμμα στις επιθυμίες και στις επιμέρους απόψεις των στελεχών.

Τα σύγχρονα εργαλεία που έχουν αναπτυχθεί και υιοθετηθεί τόσο από την επιστημονική κοινότητα, όσο και από το ΥΠΕΣΣΔΑ και συγκεκριμένα «η Διοίκηση με στόχους» και το «κοινό πλαίσιο αξιολόγησης», θα πρέπει να χρησιμεύσουν ως εργαλεία για τον προγραμματισμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση του έργου και των υπηρεσιακών μονάδων.

Οργάνωση και λειτουργία της ομάδας

Καθ’ όλη τη διάρκεια των συνεδριάσεων της ομάδας εργασίας αναπτύχθηκε ένας γόνιμος προβληματισμός σχετικά με το ρόλο της ΓΓΑ στη σημερινή πραγματικότητα. Πιο συγκεκριμένα, οργανώθηκε η συγκέντρωση, ταξινόμηση και αξιολόγηση του υλικού που θεωρήθηκε  απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί, έγιναν επανειλημμένες συζητήσεις ως προς το χαρακτήρα της οργάνωσης της ΓΓΑ, έγινε συστηματική ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης ανά Διεύθυνση και διατυπώθηκαν τελικές προτάσεις ως προς τη δομή και τους βασικούς άξονες λειτουργιών που επιβάλλεται να αποτελέσουν σημαντικές προτεραιότητες του τρόπου λειτουργίας και του έργου της ΓΓΑ στις σύγχρονες συνθήκες.

Η μεθοδολογία εργασίας που ακολουθήθηκε είναι η εξής :

1.     Ανάλυση και καταγραφή της υφιστάμενης υπηρεσιακής λειτουργίας της κάθε οργανικής μονάδας, ύστερα από αναλυτική συζήτηση με συναδέλφους, ανά ομάδες διευθύνσεων (αθλητικές, τεχνικές, διοίκησης – οικονομικών).

2.     Διαπίστωση και αξιολόγηση των προβλημάτων που διαπιστώνονται από τη δεδομένη αυτή λειτουργία.

3.     Σύνθεση και διατύπωση προτάσεων, με βάση τα παραπάνω.

4.     Διατύπωση αρχικού σχεδίου οργανογράμματος ανά Διεύθυνση – Ομάδες Διευθύνσεων (τμήματα).

5.     Πρόταση για το κεντρικό οργανόγραμμα (Γενικές Διευθύνσεις – Διευθύνσεις – Τμήματα).

6.     Επανέλεγχος οργανογραμμάτων Διευθύνσεων – τελική μορφή.

7.     Αναλυτικές προτάσεις και καταγραφή εργασιών της κάθε οργανικής μονάδας.

Κεντρικές κατ’ αρχήν διαπιστώσεις – προβληματισμοί

1.     Απουσιάζει, σε όλα τα επίπεδα δομής και λειτουργίας της ΓΓΑ, η έννοια του σχεδιασμού – προγραμματισμού, που να συνδέεται με τις προοπτικές της ΓΓΑ και τις δυνατότητες αυτής.

2.     Ο ρόλος της ΓΓΑ σε σχέση με τους αθλητικούς φορείς (Ομοσπονδίες, Σωματεία κλπ) είναι καθαρά διεκπεραιωτικός, απουσιάζουν δε τόσο ο συγκεκριμένος προγραμματισμός των Ομοσπονδιών, όσο και ο ουσιαστικός έλεγχος από τη ΓΓΑ (προϋπολογισμών κλπ δράσεων αυτών).

3.     Παρατηρούνται προβλήματα στον τρόπο και τη ροή των χρηματοδοτήσεων των Ομοσπονδιών.

4.     Οι διάφορες επιχορηγήσεις, κυρίως οι έκτακτες, από τη ΓΓΑ προς τους αθλητικούς φορείς, γίνονται αυθαίρετα και επιλεκτικά, χωρίς κανένα αξιοκρατικό κριτήριο.

5.     Η πολιτική και πρακτική της ΓΓΑ ως προς τις διάφορες κατηγορίες και εκφράσεις του αθλητισμού είναι κραυγαλέα ετεροβαρής, με μεγάλο αδικημένο τον τομέα της άθλησης για όλους, αφού το ύψος της χρηματοδότησης για όλα τα αντίστοιχα αυτά προγράμματα αντιστοιχεί σε ποσοστό κάτω από το 5% του συνολικού προϋπολογισμού της ΓΓΑ (ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των τακτικών επιχορηγήσεων προς τις Ομοσπονδίες αποτελεί περίπου το 42% του προϋπολογισμού της ΓΓΑ), επιπλέον δε παρατηρούνται σοβαρά προβλήματα στη ροή χρηματοδότησης από ΓΓΑ έστω και σε αυτά τα περιορισμένα προγράμματα άθλησης για όλους.

6.     Στον τομέα της δημιουργίας των αθλητικών εγκαταστάσεων απουσιάζει ο σχεδιασμός – προγραμματισμός, η επιλογή δε αυτών γίνεται με κριτήρια πρόχειρα, αποσπασματικά και υποκειμενικά.

7.     Παρατηρείται μια – εκ των πραγμάτων – υποβάθμιση της λειτουργίας και του ρόλου των Τεχνικών Υπηρεσιών, ενώ υπάρχει η εξέλιξη της δημιουργίας αθλητικών υποδομών και από άλλους φορείς (πρόγραμμα ΕΛΛΑΔΑ 2004 – Γενική Γραμματεία Ολυμπιακής Αξιοποίησης – πρόγραμμα ΘΗΣΕΑΣ από ΥΠΕΣΔΔΑ και Τοπική Αυτοδιοίκηση), χωρίς να εξασφαλίζονται η επάρκεια και η τεχνογνωσία από τους αντίστοιχους φορείς, οι πηγές και η ροή των χρηματοδοτήσεων, ο ουσιαστικός έλεγχος και ο επιτελικός ρόλος της ΓΓΑ.

8.     Ο τομέας των προδιαγραφών των αθλητικών εγκαταστάσεων είναι σημαντικά υποβαθμισμένος.

9.     Διαπιστώνεται η ύπαρξη πολλών ανενεργών τμημάτων και τμημάτων που η λειτουργία τους επικαλύπτεται από άλλα τμήματα, όπως και η απουσία άλλων τομέων που αποτελούν εξέλιξη της σύγχρονης αθλητικής πραγματικότητας.

10.  Ο επιτελικός χαρακτήρας της ΓΓΑ, που είναι το ζητούμενο, σημαίνει και μείωση ή εξάλειψη των εκτελεστικού χαρακτήρα αρμοδιοτήτων, οι οποίες θα πρέπει να καταγραφούν και ιεραρχηθούν, γιατί μπορούν να αποτελέσουν βάση για μείωση της γραφειοκρατίας και την απλούστευση των διαδικασιών.

11.  Διαπιστώθηκε η ανάγκη να δούμε το θέμα του οργανισμού από μηδενική βάση, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα δεδομένα, την υπάρχουσα λειτουργία και τις προτάσεις που είχαν τύχει επεξεργασίας σε προγενέστερο χρόνο.

Στρατηγικές κατευθύνσεις – στόχοι

·        Θεσμικός και επιχειρησιακός εκσυγχρονισμός του αθλητικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα, με άξονες την εκπλήρωση του επιτελικού ρόλου της ΓΓΑ, τον διοικητικό και λειτουργικό εκσυγχρονισμό των εποπτευομένων φορέων, την αποκέντρωση.

·        Προώθηση και στήριξη του αθλητισμού, ισόρροπη ανάπτυξη της αθλητικής δραστηριότητας, με βασικούς άξονες την άθληση για όλους, το σωματειακό αθλητισμό και τον αθλητισμό υψηλών επιδόσεων, με επικέντρωση στην κοινωνική διάσταση της άθλησης και ουσιαστική στήριξη και ανάπτυξη του ερασιτεχνικού και μαζικού αθλητισμού.

·        Διαμόρφωση ενός ορθολογικού σχεδιασμού αθλητικής πολιτικής και αθλητικών υποδομών, με τη θεσμοθέτηση συγκεκριμένων κριτηρίων.

Κεντρικές – βασικές προτάσεις

Από τις μέχρι σήμερα διαπιστώσεις, τον προβληματισμό που αναπτύχθηκε, και τις απόψεις που διατυπώθηκαν, σημειώνουμε ορισμένες κεντρικές – βασικές προτάσεις :

1.     Ως πρωταρχικής σημασίας ζήτημα επισημαίνεται η ανάγκη να εισαχθεί η έννοια και να θεσμοθετηθεί η λειτουργία του σχεδιασμού – προγραμματισμού, βάσει συγκεκριμένων μετρήσιμων κριτηρίων και προγραμματικών σημείων αναφοράς, για την αθλητική πολιτική τόσο σε επίπεδο αγωνιστικού αθλητισμού, όσο και σε επίπεδο ανάπτυξης της αθλητικής δραστηριότητας για όλους τους πολίτες, μέσα από την συγκεκριμενοποίηση του επιτελικού ρόλου της ΓΓΑ και την εξασφάλιση της ανάλογης συνεργασίας με τους αθλητικούς και περιφερειακούς φορείς, καθώς επίσης και την δημιουργία των αθλητικών εγκαταστάσεων εθνικής και περιφερειακής κλίμακας.

2.     Πρέπει να σταματήσει ο καθαρά διεκπεραιωτικός ρόλος της ΓΓΑ σε σχέση με αθλητικές Ομοσπονδίες, Σωματεία κλπ, να αναδειχθεί ο ουσιαστικός επιτελικός της ρόλος και να καθιερωθούν δομές ενός ορθολογικά οργανωμένου πλαισίου λειτουργίας, που θα εστιάζεται στη χάραξη συγκεκριμένων στρατηγικών εκ μέρους των αθλητικών φορέων, στην αντικειμενική και αξιοκρατική αξιολόγηση των δράσεων αυτών από τη ΓΓΑ και κατ’ ακολουθία στη διαμόρφωση των παρεμβάσεων της πολιτείας με βάση τα παραπάνω.

3.     Η ΓΓΑ πρέπει να δώσει ιδιαίτερο βάρος στην κοινωνική πλευρά της άθλησης, στην ανάπτυξη του ερασιτεχνικού και μαζικού αθλητισμού.

4.     Η ουσιαστική αναβάθμιση των Τεχνικών Υπηρεσιών, με ανάδειξη του επιτελικού της ρόλου, αξιοποίηση της εμπειρίας και τεχνογνωσίας των στελεχών της και βασικά εργαλεία – άξονες λειτουργίας τον προγραμματισμό (έργων εθνικής και μείζονος κλίμακας, κλπ αντίστοιχων επιτελικών κατευθύνσεων και προβλέψεων), την προώθηση ειδικών και επιμέρους μελετών και παρεμβάσεων, την ανάδειξη του επιτελικού τους ρόλου σε όλο το φάσμα των αθλητικών έργων, τη ριζική αναβάθμιση του τομέα των προδιαγραφών και του τομέα συντήρησης.

5.     Διάκριση κύριων και υποστηρικτικών δομών και λειτουργιών (δηλαδή οι Διευθύνσεις Αθλητισμού και Τεχνικών Έργων είναι κύριες, ενώ οι Διευθύνσεις Διοικητικού και Οικονομικού υποστηρικτικές).

6.     Στόχος θα πρέπει να είναι η υπηρεσία μιας στάσης (one stop shop) τουλάχιστον σε επίπεδο Διεύθυνσης (δηλαδή, μια αθλητική ομοσπονδία θα πρέπει να εξυπηρετείται ως προς τις πάγιες και βασικές επικοινωνίες της και επαφές με μια Διεύθυνση). Αυτό σημαίνει ότι προϋπολογισμός, απολογισμός, προγραμματισμός, εγκρίσεις αποστολών, κανονισμοί και θέματα οργάνωσης, προσωπικού κλπ, σχολές προπονητών, θέματα αθλητών, θα πρέπει να ξεκινούν και να τελειώνουν στα πλαίσια μιας Διεύθυνσης. Αυτό σημαίνει και οδηγεί σε μια ανατροπή της υφιστάμενης κατάστασης όπου μια ομοσπονδία για τα παραπάνω θέματα πρέπει να έρχεται σε επικοινωνία με τουλάχιστον 4 Διευθύνσεις της ΓΓΑ (Αγωνιστικού, Οικονομικού, Προαγωγής, Διοικητικού).

7.     Η αποκέντρωση και η μεταφορά αρμοδιοτήτων στη νομαρχιακή και τοπική αυτοδιοίκηση δεν πρέπει να θεωρηθεί ως πλήρης απαξίωση και υποβάθμιση του επιτελικού, συντονιστικού, συμβουλευτικού και αξιολογητικού χαρακτήρα της ΓΓΑ. Άλλωστε η παντελής έλλειψη στοιχειώδους ή συστηματικής πληροφόρησης ακυρώνει την κάθε προσπάθεια του χαρακτήρα της επιτελικότητας, δεδομένου ότι χωρίς πληροφόρηση και αξιολόγηση δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστικός προγραμματισμός.  Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις του ιδιωτικού τομέα στον αθλητισμό (ιδιωτικά γυμναστήρια κλπ), του σωματειακού αθλητισμού (η πληροφόρηση παρέχεται μέσω των ομοσπονδιών) και των αθλητικών εγκαταστάσεων (εκτός της ΓΓΑ υπάρχει ο ΟΣΚ, οι ΟΤΑ, το ΥΠΕΣΔΔΑ, η ΓΓΟΑ, οι ιδιώτες κλπ). Συνεπώς, οι τομείς της συγκέντρωσης, ταξινόμησης, επεξεργασίας και αξιολόγησης του κάθε στοιχείου ή πληροφορίας, που αφορούν στις αντίστοιχες θεματικές ενότητες του έργου της ΓΓΑ (αθλητικά σωματεία, αθλητικές εγκαταστάσεις κλπ), αποτελούν βασικά εργαλεία και προϋποθέσεις για ένα ουσιαστικό προγραμματισμό σε όλα τα επίπεδα του αθλητισμού. Προτείνεται να υπάρχει υπηρεσιακή δομή αναφοράς για τα αθλητικά σωματεία, καθώς και για τις αθλητικές ομοσπονδίες.

8.     Στον τομέα της ανάπτυξης των αθλητικών υποδομών προτείνεται η δημιουργία νέας Διεύθυνσης Προγραμματισμού, καθώς επίσης και η ολοκληρωτική αναβάθμιση του τομέα της έρευνας και προδιαγραφών και η ουσιαστική θεσμοθέτηση νέας λειτουργίας του τομέα των Προδιαγραφών με τη δημιουργία νέας  Διεύθυνσης. Επίσης προτείνεται ριζική αναβάθμιση του τομέα της συντήρησης των αθλητικών έργων.

9.     Η κατάργηση των ανεξάρτητων γραφείων και η ένταξη των σχετικών αρμοδιοτήτων στις αντίστοιχες οργανικές μονάδες.

10.  Η ανάγκη κοινού σχεδιασμού και προγραμματισμού και της εκτέλεσης του επιχειρησιακού σχεδίου σε επίπεδο ΓΓΑ θέτει σε συζήτηση την πρόταση για δημιουργία Διεύθυνσης Αθλητικού Σχεδιασμού.